1.    Tarımsal sulama amaçlı baraj, göl, gölet ve bunların müştemilatı.

2.    Tahliye kanalı, drenaj kanalı, kanal, kanalet, hidrant, su kuyuları, tarımsal amaçlı yapılar için ihtiyaç duyulan su depolan, bitkisel üretim için kullanılmak üzere yağmur suyu ve benzeri suların yeraltında veya yer üstünde depolanması amaçlı depo, havuz ve benzeri yapılar ve bunlar için gerekli olabilecek pompaj tesisleri.

1.    Yapılmış veya yapılacak seralarda 20 metrekareden az olmamak şartıyla, taban alanı sera alanının %5’ine kadar yapılan idari ve teknik bina (laboratuvar, soğuk oda, ofis, tuvalet/duş, soyunma/giyinme odası ve yemekhane dâhil) tarımsal amaçlı yapı olarak kabul edilebilir.

2.    Sera üzerine yapılmak istenen güneş enerjisinden elektrik üretilmesini sağlayan GES tesisleri, bitkisel üretim tekniği açısından uygun olmaması ve serada yapılan bitkisel üretime olumsuz etkisinin olması nedeniyle uygun görülmez.

3.    Seranın elektrik ihtiyacının karşılanması amacıyla; arazi sınıfı marjinal tarım arazisi olması şartıyla sera alanının % 1,5’ine kadar zemine GES kurulmasına izin verilebilir.

4.    0,3 hektar veya üzeri büyüklükteki sera taleplerinde, sera ve müştemilatı ile birlikte bağ evi talebi olması durumunda, öncelik sera yapımı yapıldıktan sonra bağ evi yapılmasıdır.

5.    îzin alınarak tamamında sera kurulmuş olan parselin tapu niteliğinin sera olması şartıyla, parselin toplam büyüklüğünün sera için yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü olan 0,3 hektarın katlarını (0,6-0,9-1,2 hektar gibi) sağlaması durumunda, Kanunun 8/A maddesi gereği 0,3 hektardan küçük parsel oluşturulmadan, tapu vasfı sera olarak ifraz edilebilir.

6.    îzin verilen seralar, bitkisel üretim yapılmayan dönemlerde; kurutma fanı olması, beton, mıcır, parke taşı ve benzeri toprağın yapısını bozacak bir malzeme kullanılmaması ve tapudaki cinsinin değiştirilmemesi koşuluyla, büyükbaş hayvanların geçici barınması için kullanılabilir. Kompost altlıktan oluşan serada gübre yolu genişliği 4 metre, yem yolu genişliği 4 metre ve sağımhane alanı sera alanımn %1’ini geçemeyecek olup, sadece bu alanlarda beton kullanılabilir. Serada yapılacak geçici hayvan barınakları için tarım il/ilçe müdürlükleri tarafından kapasite raporu düzenlenebilir.

1.    Fide üretim tesisi; fide üretimi yapılacak en az 0,2 hektar sera ve yetiştirilen fidelerin depolanıp sevkiyat yapılacağı en çok 500 metrekareye kadar kapalı alan yapılabilir. Bu kapasitenin üstündeki kapasiteler için oranlama yapılarak alan belirlenir.

2.   Fidan üretim tesisi; açık alanda üretimi yapılan her bin adet üretim kapasitesi için 1,5-2,5 metrekare soğuk hava deposu, 0,15 metrekare yönetim ve idare binası, 0,1 metrekare depo (malzemeler için), doku kültürü yöntemi ile üretimi yapılan her bin adet üretim kapasitesi için, 0,1 metrekare iklimlendirme odası, 0,02 metrekare transfer odası, 7 metrekare sera alanına sahip olmalıdır.

Sahipsiz hayvan barınakları, büyük ova koruma alanları dışındaki marjinal sınıftaki tarım arazilerinde, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından uygun görülen miktardaki alanda, arazi üzerinde kazı dolgu yapılmadan, beton atılmadan, sökülüp takılabilir, istenildiği zaman kaldırılabilir şekilde yapılmalıdır.

1.    Yüzölçümü 5 hektar ve üzeri olan mutlak, özel ürün ve marjinal tarım arazisi, 1 hektar ve üzeri olan dikili tarım arazisi, 0,3 hektar ve üzeri örtü altı tarım arazisinde taban alanı 30 m2 iki katlı bağ evine izin verilebilir.

2.    Kiralanan arazilere kiracılar tarafından bağ evi talebi yapılamaz.

3.    Dikili veya örtü altı tarım arazisinin tapudaki vasfının farklı olması durumunda öncelikle hâlihazır kullanımı tespit edilir, dikili veya örtü altı tarım arazisi olması durumunda cins değişikliği yapılır.

4.    Vasıf değişikliği sırasında parsel üzerinde bina tespit edilmesi durumunda ise tutanak tutularak gereğinin yapılması için ilçe müdürlüğü tarafından il müdürlüğüne gönderilir.

5.    Her bir aile için aynı ilçe sınırları içerisinde bir adet bağ evi izni verilebilir.

6.    Her bir parsel üzerinde sadece bir tane bağ evi yapılmasına izin verilebilir.

7.    Parselin hisseli olması durumunda diğer hissedarlardan muvafakatname alınması zorunludur.

1.    Üreticinin bitkisel üretimden elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyduğu tarımsal amaçlı depoların alanı; üreticinin gerçek kişi olması halinde aileye ait aynı ilçe sınırları içindeki tarım arazisi varlığının, tüzel kişilik olması halinde ise tüzel kişiliğe ait aynı ilçe sınırları içindeki tarım arazisi varlığının, mutlak tarım arazileri marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 1 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektarın üstünde olması durumunda, toplam arazi varlığının %1 ’i kadar alana yapılabilir.

2.    Kiralama ve sözleşmeli üretim yapılan araziler tarımsal amaçlı depo alam hesabında dikkate alınmaz.

3.    Arazi varlığı hesabında, hisseli parsellerdeki hisse oranı hesaba dâhil edilir.

4.    Proje teknik raporunda belirtilen proje gerekçeleri il müdürlüğünce incelenerek ihtiyaç olduğu belirlenen talepler değerlendirmeye alınır.

5.    Üretici örgütleri tarafından üyelerinin ihtiyacı olan depolar, örgüte üye çiftçilerin arazi varlığının %1’ine kurulabilir. Bu şekilde izin verilen örgüt üyeleri, ayrıca bu amaçla talepte bulunamazlar.

Talep sahibinin gerçek kişi olması halinde aileye ait aynı ilçe sınırları içindeki tarım arazisi varlığının veya tüzel kişilik olması halinde ise tüzel kişiliğe ait aynı ilçe sınırları içindeki tarım arazisi varlığının, mutlak tarım arazileri marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 1 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektarın üstünde olması durumunda; her sınıftaki tarım arazisine, kenarları açık veya yarı açık olarak inşa edilen en fazla 50 metrekare büyüklüğünde, tarım alet ve makinelerinin muhafazasında kullanılan sundurma ve/veya en fazla 50 metrekare büyüklüğünde çiftlik atölyesine tarımsal amaçlı yapı olarak izin verilebilir.

Tarımsal işletmede üretilen ürünün özelliği itibarıyla yağ gülü, yasemin ve stevya bitkilerinde ve Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünce hasattan sonra 2 saat içinde işlenmediği takdirde, ürünün kalite ve besin değeri kaybolacağı belirtilen ürünlerin işlenmesi için kurulan işleme tesisine, tarımsal amaçlı yapı olarak izin verilebilir. 

1.    Tarımsal amaçlı yapının müştemilatı olarak yapılmak istenen güneş eneıj isinden elektrik üretilmesini sağlayan GES tesisleri tarımsal amaçlı yapıların müştemilatı olarak değerlendirilir ve talep planlayıcı kuruluş (belediye veya il özel idaresi) üzerinden veya doğrudan il tarım ve orman müdürlüklerine yapılır.

2.    Arazi sınıfının mutlak, özel ürün veya dikili tarım arazisi olması durumunda tesisin ihtiyacı kadar enerji için tesisin çatısına yapılmasına izin verilebilir.

3.    Arazi sınıfının maıjinal tarım arazisi (TA) olması durumunda, tesisin ihtiyacı kadar enerji için tesisin öncelikle çatısına, yetmemesi durumunda tesis alanının en fazla % 1,5’i kadar zemine yapılmasına izin verilebilir.

4.    Müracaat sahibi tarafından, ilgili meslek odasına kayıtlı olan elektrik mühendisine; DSÎ biriminden alınan yazılı görüş ile uyumlu olacak şekilde, sulama amaçlı kuyu/kuyular/yerüstü sular için yapılan pompaj tesislerinin veya tarımsal amaçlı yapının enerji ihtiyacı için, hangi özellikte kaç adet güneş paneline ihtiyaç olduğu ve kurulacak olan GES için ne kadar panel alanı gerektiğini belirtilen rapor hazırlatılır.

5.    Tarımsal amaçlı yapıların veya tarımsal sulama amaçlı kurulacak pompaj sistemlerin ihtiyaç duyacağı elektrik enerjisinin karşılanması için yapılacak GES taleplerinde, izin verilebilecek panel alanı miktarı, tarımsal amaçlı kullanılacak elektrik ihtiyacını karşılayabilecek kadar olan alan miktarını geçemez.

6.    Tarımsal amaçlı GES taleplerinde; güneş enerjisinden elektrik üreterek gelir elde etmek maksadıyla tarımsal üretimden vazgeçilmeyeceğine dair talep sahibinden Ek-14’te örneği yer alan noter taahhütnamesi alınır. Taahhütnameye uyulmadığının tespit edilmesi durumunda verilen izin iptal edilerek ilgili şebeke işletmecisine ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'ya bildirimde bulunulur.

Tarımsal sulama amaçlı sabit GES talepleri aşağıdaki kriterlere göre değerlendirilir:

1.    Hisseli arazilerde yapılmak istenen tarımsal sulama amaçlı GES’ler için diğer hissedarlardan muvafakatname alınmalıdır.

2.    Kurulacak tarımsal sulama amaçlı GES'ten elde edilen enerjinin ulusal ağa verilmeyeceğinin taahhüt edilmesi veya bağlantı yapılacak enerji nakil hattının bulunmaması durumunda, üretilen enerjinin doğrudan sulama sisteminde kullanılacak olması nedeniyle, kapalı devre yani şebeke dışı (off grid) olarak sulama kuyusunun yanında yapılmasına izin verilebilir.

3.    îlgili mevzuatları kapsamında onayları alınmış araç üzerinde kurulacak seyyar GES talepleri için 5403 sayılı Kanun kapsamında görüş alınmasına gerek bulunmamaktadır.

4.    Talep sahibinin hisseli arazilerindeki hissesine düşen miktar, toplam arazi varlığı hesabına dâhil edilir.

5.    Kiralanan araziler, toplam arazi varlığı hesabına dâhil edilmez.

6.    Tarımsal sulama amaçlı GES izinleri sadece bireysel/modem basınçlı sulama sistemleri kullanan üreticilere verilir.

.    Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü veya ilgili şube müdürlüğü tarafından yetiştiricilik projesi uygun görülen/onaylanan su ürünleri üretim tesislerine tarımsal amaçlı yapı olarak izin verilebilir. Su ürünleri üretim tesislerinde taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.

.    50 dekara kadar dikili arazi normuna uygun tesis edilmiş dut bahçesi, dut bahçesi alanımn %10-12’lik bölümünde ipek böceği besleme evi, depo, ipek çekim odası ve müştemilat olarak 75 m2 idari bina ile 75 m2 bakıcı evine izin verilebilir.

.    En az 50 arılı kovana sahip arıcılık yapıhnası ve Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS)’ne kayıtlı olunması şartıyla, bal sağım/saklama, arıcılık malzemelerinin depolanması ve kışlatma için bir işletmeye 50 m2 (işletmeye ilave her 50 arılı kovanlık için ilave 10 m2 alan) arıhane veya arı kışlatma evi için izin verilebilir.

Solucan gübresi üretim tesisleri için ihtiyaç duyulan alan en az 500 metrekare olacak şekilde planlanmalıdır. Müştemilat olarak; temiz alan, kirli alan, kompostlama alanı, ısıl işlem ünitesi, paketleme ünitesi, depolama alanı, giyinme odası, yemekhane, büro, tuvalet ve duş kabul edilir.

1.    Damızlık at işletmesi için asgari işletme kapasitesi en az 10 baş kısraktır. 10 baş damızlık kısrak bulunan işletmede mevcut hayvan sayısı 2 yıl sonunda; 10 adet damızlık kısrak (gebe veya boş), 10 adet 6 aylıktan büyük tay, 10 adet 1 yaşından büyük tay olacağından ahırlar ortalama 40 boks kapasiteli olmalıdır.

2.    Haralarda hayvan sağlığı, gelişimi ve refahı yönünden bulunması gereken müştemilatlar; ahır (tavla), padok (çim, kum ve tedavi amaçlı oksijen padoku), sundurma, manej (antrenman alanı), yem deposu (kaba yem, yataklık sap depolamak için kapalı veya yarı kapalı sundurma, kesif yemler içinde kapalı depo), gübre çukuru ve bakıcı evidir.

3.    Ahırlarda bulunan her bir boks (hayvan başına en az kapalı alan); her bir kısrak için 4m X 4m, yavrulama bölmesi 5m X 5m, aygır için ise 5m X 5m olmalıdır.

4.    Ahır (tavla) alanının %6-7’si kadar bakıcı evi, %7-8’i kadar yem deposu olmalı, padok (serbest gezinti alanı), bireysel boksun en az iki katı, manej (antrenman alanı) 3m X 6m olmalıdır.

1.    Büyükbaş hayvancılık tesisinin kapalı alanı 550 ile 1500 m2 arasında ise; taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen, 1500 m2’den büyük ise; taban alanı 150 m2 ve toplam inşaat alanı 300 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.

1.    Küçükbaş hayvancılık tesisinin kapalı alanı 450 ile 900 m2 arasında ise taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen, 900 m2’den büyük ise taban alanı 150 m2 ve toplam inşaat alanı 300 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.

1.    Kanatlı hayvancılık tesisinin kapalı alanı 750 ile 1500 m2 arasında ise taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen, 1500 m2’nin üzerinde ise taban alanı 150 m2 ve toplam inşaat alanı 300 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.

2.    Kuluçkahaneler (civciv üretim tesisleri), döllü yumurta üretimi yapılan damızlık kanatlı kümeslerinin müştemilatı olarak kabul edilir. Damızlık kanatlı kümeslerin veya kuluçkahanelerin taşıması gereken asgari şartlar ve bulunması gereken bölümler, 16/1/2014 tarihli ve 28884 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kuluçkahane ve Damızlık Kanatlı İşletmeleri Yönetmeliğinin 5 inci ve 7 nci maddelerinde belirlenen, kullanılacak olan teknik ekipmanlar ve ihtiyaç duyulan bölümler, konunun uzmanları tarafından hazırlanan teknik rapor ile vaziyet planı projede belirtilir ve il müdürlüklerinin ilgili şubesince uygun görüldükten sonra izinlendirme işlemleri yapılır.

3.    Deve kuşu üretim tesislerinde; kapalı alanın en az 100 m2 ve gezinti alanı en az 350 m2 gezinti alanı olması şartıyla, taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evi ve taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen idari bina yapılabilir. Ayrıca, kapalı alan kadar kuluçkahane ile civciv büyütme alanı ve kapalı alan ile gezinti alanının yarısına kadar yem deposu, tesisin müştemilatı olarak kabul edilir.

Hayvancılık tesislerinde olması gereken gübre deposu (çukuru), 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ve 12/10’2025 tarihli ve 33045 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi, Çevre Dostu Tarımsal Uygulamalar ve Nitrat Eylem Plamnın Uygulanması, İzlenmesi ve Raporlanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/17) kapsamında belirtilen ölçülerde, Ek-13’de yer alan Gübre Deposu hesaplama cetveline uygun olarak hayvansal gübre deposu yapılması gerekmektedir.